Needs Analysis for a Psychoeducational Guidance Module Based on Coping Strategies to Enhance the Resilience of Children in Orphanages

Authors

  • Rafli Ramadan Universitas Negeri Makassar, Makassar
  • Farida Aryani Universitas Negeri Makassar, Makassar
  • Aswar Aswar Universitas Negeri Makassar, Makassar
  • Sinta Nurul Oktaviana Kasim Universitas Negeri Makassar, Makassar

DOI:

https://doi.org/10.38073/aijis.v3i2.4693

Keywords:

Resilience, Orphanage Children, Coping Strategies, Psychoeducational Module, Needs Assessment

Abstract

Resilience is an essential ability that enables children to survive, adapt, and recover from life challenges. However, children living in orphanages often demonstrate low levels of resilience due to experiences of loss, limited emotional support, and the absence of structured psychological guidance. This study aimed to analyze the needs for developing a psychoeducational guidance module based on coping strategies to improve the resilience of orphanage children. The research employed a descriptive qualitative approach using a needs assessment design. The participants were caregivers of Mega Mulia Orphanage in Takalar Regency, selected purposively due to their direct involvement in child guidance. Data were collected through in-depth interviews, and analyzed using data reduction, data display, and conclusion drawing with triangulation techniques to ensure validity. The findings revealed that the main problems experienced by orphanage children included difficulties in emotional regulation, low self-confidence, and inadequate adaptive coping strategies. Existing guidance activities were conducted incidentally and lacked systematic guidelines. These results indicate an urgent need to develop a psychoeducational guidance module based on coping strategies as a structured, practical, and sustainable intervention to support the development of resilience among orphanage children.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Angraini, Dinda Puspita, Monika Monika, and Willy Tasdin. “Gambaran Kesejahteraan Psikologis Anak-Anak Panti Asuhan X.” Jurnal Serina Sosial Humaniora 1, no. 2 (2023): 199–207. https://doi.org/10.24912/jssh.v1i2.27827.

Aprianti, Meliani, Dina Syakina, Heni Nur Fataya, and Utari Rahmawati. “Resiliensi Pada Siswa-Siswi Pra-Remaja.” Jurnal Pendidikan Sekolah Dasar 1, no. 2 (2023): 30–39. https://doi.org/10.33830/penaanda.v1i2.6377.

Arsini, Yenti, Nandang Rusmana, and Nani Sugandhi. “Profil Resiliensi Remaja Putri Di Panti Asuhan Dilihat Pada Aspek Empathy, Emotion Regulation Dan Self-Efficacy.” Bulletin of Counseling and Psychotherapy 4, no. 1 (2022): 76–83. https://doi.org/10.51214/bocp.v4i1.151.

Aryani, Farida, Sinta Nurul Oktaviana Kasim, Fitriana Fitriana, Ainun Najib Alfatih, and Inayah Ridhayanti Qarimah. “An Analysis of Students ’ Problems Based on the Assessment Problem Box in Makassar.” International Conference on Educational Science and Teacher Education, 2025. https://doi.org/10.2991/978-2-38476-489-1.

Astuti, Andi Esti Emalia, and Haerani Nur. “Resiliensi Sebagai Mekanisme Bertahan Anak Dalam Dinamika Keluarga Yang Tidak Harmonis: Kajian Literatur.” Jurnal Pendidikan Dan Kebudayaan 02, no. 02 (2025): 33–42. https://doi.org/10.56842/jpk.v2i02.488.

Aulia, Kiki Rizki. “Pelatihan Psikoedukasi Regulasi Emosi Untuk Meningkatkan Resiliensi Siswa Sekolah Dasar.” Jurnal Abdi Masyarakat Sehat 02, no. 01 (2025): 24–28.

Auralita, Anindiva Yuniar, Arie Rihardini Sundari, Tanti Susilarini, and Rilla Sovitriana. “Resiliensi Sebagai Mediator Pengaruh Efikasi Diri Terhadap Kualitas Hidup Perawat Pasien Beresiko Tinggi.” Jurnal Psikologi Kreatif Inovatif 3, no. 2 (2023): 53–62. https://doi.org/10.37817/psikologikreatifinovatif.v3i2.2162.

Aurellia, Patricia, Debora Basaria, and Reza Fahlevi. “Pengaruh Growth Mindset Terhadap Employee Resilience Di Unit Foods PT X.” Jurnal Psikologi Psrima 7, no. 1 (2024): 41–49. https://doi.org/10.34012/psychoprima.v7i1.5097.

Dewi, Fransisca Iriani R., Rita Markus Idulfilastri, and Meylisa Permata Sari. “Pengembangan Modul Pelatihan Untuk Meningkatkan Resiliensi Remaja.” Jurnal Muara Ilmu Sosial, Humaniora, Dan Seni 6, no. 1 (2022): 99–106. https://doi.org/10.24912/jmishumsen.v6i1.13478.2022.

Faridah, Faridah, K. Sulfikar, Ahmad Yasser Mansyur, M. Zakaria Al Anshori, and Agung Agung. “Resiliensi: Menjaga Ketahanan Mental Dalam Menghadapi Tantangan Hidup.” Jurnal Media Intelektual Muslim Dan Bimbingan Rohani 11, no. 1 (2025): 13–33. https://doi.org/10.47435/mimbar.v11i01.3636.

Fathan, Andi As’ad, Nabilah Nurul Inayah, Andi Qanitah Zahirah, Nur Usna Rezky Putri Yusuf, Alfin Elkindy Amsil, and Akhmad Harum. “Pappaseng Tellu Riala Sappo: Resiliensi Remaja Penyintas Bunuh Diri Di Kota Daeng Dalam Perspektif Teori Grotberg.” Jurnal Konseling Andi Matappa 8, no. 2 (2024): 108–14. http://dx.doi.org/10.31100/jurkam.v8i2.3670.

Ferdiansyah, Ferdiansyah, and Isrida Yulia. “Efektivitas Psikoedukasi Manajemen Waktu Terhadap Peningkatan Keterampilan Pengelolaan Waktu Siswa Sekolah Menengah Kejuruan.” Jurnal Psikologi 3, no. 1 (2025): 1–10. https://doi.org/10.47134/pjp.v3i1.5089.

Hamdiyah, Rosi Izzatul Ilmi, and Diana Rahmasari. “Profil Resiliensi Remaja Piatu Di Panti Asuhan Mojokerto.” Character: Jurnal Penelitian Psikologi 10, no. 02 (2023): 375–89. https://doi.org/10.26740/cjpp.v10i2.53827.

Jeffer, Usman, Che Mohd Nasril, Mohamed Ayaaz Ahmed, et al. “Examining Psychological Distress In Orphan Children.” International Journal Of Education, Psychology And Counselling 8, no. 52 (2023): 759–72. https://doi.org/10.35631/IJEPC.852057.

Khani, Nurul Nadia Abd, and Mohammad Aziz Shah Mohamed Arip. “Keberkesanan Intervensi Modul Terapi Diri Berdasarkan CBT-H Terhadap Resilien Dalam Kalangan Murid Sekolah Menengah.” International Journal Of Education, Psychology And Counselling 9, no. 56 (2024): 579–97. https://doi.org/10.35631/IJEPC.956036.

Kristianti, Ananda Prima, and Wahyuni Kristinawati. “Hubungan Antara Penerimaan Diri Dengan Resiliensi Pada Remaja Di Panti Asuhan.” Wacana Psikokultural: Jurnal Ilmiah Psikologi 2, no. 1 (2024): 40–48. https://doi.org/10.24246/jwp.v2i1.9987.

Laraswati, Reki, Muwakhidah Muwakhidah, Kharisma Aulia Ramadhany, Rahadjeng Harnastiti, and Cindy Ayu Wulandari. “Profil Resiliensi Akademik Siswa Smp Pasca Pandemi Covid-19.” Pedagogika: Jurnal Pedagogik Dan Dinamika Pendidikan 11, no. 1 (2023): 120–25. https://doi.org/10.30598/pedagogikavol11issue1page120-125.

Lubis, Ayu Hayati, Firman Firman, and Netrawati Netrawati. “Resiliensi: Kemampuan Beradaptasi Dan Bertahan Dalam Menghadapi Tantangan Hidup Yang Sulit.” Jurnal Pendidikan Sosial Dan Konseling 2, no. 3 (2024): 1203–8. https://doi.org/10.47233/jpdsk.v2i3.

Mangna, Ni Komang Krisnawati, and Tience Debora Valentia. “Adolescent Resilience in Orphanages.” Jurnal Humanitas 8, no. 1 (2024): 78–92. https://doi.org/10.28932/humanitas.v8i1.8091.

Mangunsong, Sonlimar, Sarmalina Simamora, Lia Puspitasari, and Aguscik Aguscik. “Edukasi Kesehatan Fisik Dan Mental Tentang Manfaat Vitamin Dari Buah Dan Sayuran Terhadap Tubuh Di Panti Asuhan Kota Palembang.” Jurnal Abdikemas 7, no. 1 (2025): 64–77. https://doi.org/10.36086/j.abdikemas.v7i1.2823.

Mufatihah, Zahra, Jelyanah Jelyanah, Rima Ayu Lestari, and Anisa Siti Nurjanah. “Gambaran Resiliensi Anak Panti Asuhan Ditinjau Dari Perbedaan Latar Belakang Keluarga.” Jurnal Bimbingan Konseling Flobamora 3, no. 3 (2025): 147–60. https://doi.org/10.35508/jbkf.v3i3.25774.

Nasutiom, Syawaluudin, and Dika Saputra. “Modul Bimbingan Konseling Dalam Meningkatkan Kemampuan Merespon Pembelajaran Mahasiswa.” Scaffolding: Jurnal Pendidikan Islam Dan Multikulturalisme 4, no. 3 (2022): 891–99.

Oktaverina, Siska, and Wahyuni Kritinawati. “Perbedaan Resiliensi Individu Dengan Status Sosial Ekonomi Rendah Ditinjau Dari Jenis Kelamin.” Jurnal Ilmiah Bimbingan Konseling Undiksha 12, no. 2 (2021): 280–86. https://doi.org/10.23887/jibk.v12i2.34210.

Pasaribu, Berlima, and Uman Suherman. “Fungsi Perencanaan Dalam Manajemen Terhadap Optimalisasi Layanan Bimbingan Dan Konseling.” Ideguru: Jurnal Karya Ilmiah Guru 9, no. 3 (2024): 1433–39.

Praekanata, Wayan Indra, Ni Komang Sri Yuliastini, Sri Florina Laurence Zagoto, and I. Gede Ratnaya. “Kajian Kesehatan Mental Pada Anak-Anak Yatim Piatu.” Jurnal Pelita PAUD 8, no. 1 (2023): 257–63. https://doi.org/10.33222/pelitapaud.v8i1.3646.

Putri, Nabella Andryani, Sukatin Sukatin, and Amalia Trianita Wilman. “Perbandingan Antara Growth Mindset Dan Fixed Dampaknya Pada Prestasi Akademik Mindset.” Muntazam 04, no. 01 (2023): 51–58. https://doi.org/10.1212/muntazam.v4i01.9497.

Putri, Neysa Aulia, and Mia Aulia Lubis. “Perjalanan Emosional Remaja Di Salah Satu Panti Asuhan Medan.” Socius: Jurnal Penelitian Ilmu-Ilmu Sosial 02, no. 11 (2025): 248–51. https://doi.org/10.5281/zenodo.15560970.

Rafiq, Muhammad Ainur, and Surawan Surawan. “Pendidikan Agama Islam Sebagai Pendekatan Psikoedukatif Dalam Menangani Isu Kesehatan Mental Remaja Di SMA.” Tsaqofah: Jurnal Penelitian Guru Indonesia 5, no. 4 (2025): 3058–68. https://doi.org/10.58578/tsaqofah.v5i4.6085.

Rahmadhanty, Dea Zaldsabillah, Farida Aryani, and Suciani Latif. “Pengembangan Modul Bimbingan Dn Konseling Untuk Mengembangkan Resiliensi Akademik Siswa Madrasah Tsanawiyah.” Ijosc: Indonesian Journal of School Counseling: Theory, Application and Development IV, no. II (2024): 91–102. https://doi.org/10.26858/ijosc.v4i2.62305.

Reivich, Karen, and Andrew Shatte. The Resilience Factor 7 Keys to Finding Your Inner Strength and Overcoming Life’s Hurdles. Three Rivers Press, 2002.

Ristayani, Disky, Wulandari Wulandari, and Erna Isfayani. “Pengembangan Modul Ajar Kurikulum Merdeka Berbasis Etnomatematika Kain Ulos Sumatera Utara.” Jurnal Penelitian Pembelajaran Matematika Sekolah 8, no. 3 (2024): 410–19.

Rohimah, Tila, Firman Firman, Neviyarni Neviyarni, and Muhammad Asyraf Che Amat. “Optimizing Counseling Programs in Higher Education and Their Future Implications.” Journal of Education, Arabic and Islamic Studies 3, no. 1 (2025): 84–91.

Sugiyono, Sugiyono. Metode Penelitian & Pengembangan (Research and Development/R&D). Ke-5. Alfabeta, 2022.

Downloads

Published

2026-04-29

How to Cite

Ramadan, Rafli, Farida Aryani, Aswar Aswar, and Sinta Nurul Oktaviana Kasim. 2026. “Needs Analysis for a Psychoeducational Guidance Module Based on Coping Strategies to Enhance the Resilience of Children in Orphanages”. Afkaruna: International Journal of Islamic Studies (AIJIS) 3 (2):211-22. https://doi.org/10.38073/aijis.v3i2.4693.

Issue

Section

Articles